အသက် (၇၀) ကျော်မှာ သတိမထားမိဘဲ ပုန်းလျှိုးကွယ်လျှိုး ဖြစ်နေတတ်တဲ့ အသံတိတ် အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ 

မိဘ၊ ဘိုးဘွားတွေက ကျန်းမာရေးလည်း ကောင်းတယ်၊ စကားပြောတာလည်း ပုံမှန်ပဲ၊ ဘာလက္ခဏာမှလည်း မပြဘူး… ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ ရောဂါတစ်ခုက အမြစ်တွယ်နေနိုင်တယ်ဆိုရင်ရော ယုံနိုင်ပါ့မလား❓
 
ဒီရောဂါကတော့ အသက် (၇၀) နဲ့ (၇၉) နှစ်ကြား လူကြီးတွေမှာ လက္ခဏာမပြတတ်ဘဲ အများဆုံးဖြစ်လေ့ရှိပြီး အပြင်ပန်းကြည့်ရင် လုံးဝမသိသာတဲ့ “Preclinical Alzheimer’s Disease” ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရောဂါအကြောင်းကို Jivaka Pharmacy ကနေ ဒီနေ့ အသေးစိတ် မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။
 
Preclinical Alzheimer’s ဆိုတာ ဘာလဲ❓
အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါဟာ တစ်နေ့တည်းနဲ့ ဖြစ်လာတာမဟုတ်ပါဘူး။ မှတ်ဉာဏ်တွေ မချို့ယွင်းခင်၊ စကားတွေ ထစ်မလာခင် ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီပြီး ဦးနှောက်ထဲမှာ ပြောင်းလဲမှုတွေ ကြိုတင်ဖြစ်ပေါ်နေတာပါ။ ဒီအဆင့်ကို “Preclinical” (ရောဂါလက္ခဏာ မပြမီအဆင့်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဦးနှောက်ထဲမှာ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ပရိုတင်းဓာတ်တွေ (Amyloid နဲ့ Tau) စုပုံလာပေမယ့် လူနာကိုယ်တိုင်ရော၊ ဘေးလူပါ ဘာကိုမှ သတိမထားမိသေးတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။
 
လက္ခဏာ
ဒီအဆင့်ရဲ့ အဓိက လက္ခဏာ ကတော့ ဘာလက္ခဏာမှ မပြခြင်းပါပဲ။
နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝမှာ ပုံမှန်အတိုင်း သွားလာလှုပ်ရှားနိုင်ပါတယ်။
စကားပြောဆို ဆက်ဆံရာမှာ အဆင်ပြေနေဆဲပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ ဦးနှောက်အတွင်းပိုင်းမှာတော့ ဆဲလ်တွေ တစ်ဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးဖို့ အစပျိုးနေပါပြီ။
 
ဘာကြောင့် ဖြစ်ရတာလဲ❓
လေ့လာချက်များအရ အဓိက အကြောင်းရင်းတွေကတော့
1️⃣ အသက်အရွယ်: အသက် (၇၀) ကျော်လာတာနဲ့အမျှ ဦးနှောက်ဆဲလ်တွေ ပြောင်းလဲမှုနှုန်း မြန်လာတတ်ပါတယ်။
2️⃣ မျိုးရိုးဗီဇ: မိသားစုထဲမှာ အယ်လ်ဇိုင်းမား ရာဇဝင်ရှိရင် ပိုသတိထားရပါမယ်။
3️⃣ ပရိုတင်း စုပုံခြင်း: ဦးနှောက်ထဲမှာ Amyloid plaques တွေ စုပုံလာတာက အဓိက တရားခံပါပဲ။
4️⃣ နေထိုင်မှုပုံစံ: သွေးတိုး၊ ဆီးချို ရှိခြင်းနဲ့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်းတို့ကလည်း တွန်းအားပေးသလို ဖြစ်စေပါတယ်။
 
ဘယ်လို စစ်ဆေးသိရှိနိုင်မလဲ❓
လက္ခဏာမပြဘဲ ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ သိဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခေတ်မီနည်းပညာတွေနဲ့ အောက်ပါအတိုင်း စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။
✔️ Biomarker Tests: သွေးထဲမှာ (သို့) Cerebrospinal fluid ထဲမှာ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ပရိုတင်းတွေ ရှိမရှိ စစ်ဆေးခြင်း။
✔️ Imaging (PET Scans): ဦးနှောက်ထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ်တွေ စုပုံနေမှုကို ပုံဖော်ကြည့်ရှုခြင်း။
✔️ Cognitive Assessment: မှတ်ဉာဏ်နဲ့ စဉ်းစားဆင်ခြင်နိုင်စွမ်းကို အထူးပြု စစ်ဆေးတဲ့ မေးခွန်းလွှာများ။
 
ဘာကြောင့် အခုကတည်းက သိထားဖို့ လိုတာလဲ❓
ရောဂါလက္ခဏာတွေ စပြပြီဆိုရင် ဦးနှောက်ဆဲလ်တွေက တော်တော်လေး ပျက်စီးနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ “Preclinical” အဆင့်မှာတင် ကြိုတင်သိရှိထားမယ်ဆိုရင်
✅ အစားအသောက်နဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံကို စောစီးစွာ ပြောင်းလဲနိုင်မယ်။
✅ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို နှေးကွေးသွားအောင် ထိန်းချုပ်နိုင်မယ်။
✅ အနာဂတ်အတွက် လိုအပ်တဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုတွေကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
 
မိမိတို့ မိဘ၊ ဘိုးဘွားတွေရဲ့ အသက် (၇၀) ကျော် အရွယ်ပိုင်းဟာ အနားယူရမယ့် အချိန်ဖြစ်သလို ကျန်းမာရေးကို အထူးဂရုစိုက်ရမယ့် အချိန်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အပြင်ပန်း ကြည့်ကောင်းနေလို့ အေးဆေးပဲ ဆိုပြီး မပေါ့ဆသင့်ပါဘူး။ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများကို ပုံမှန်ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။
အခုလိုကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဗဟုသုတတွေ အမြဲသိရှိဖို့ Jivaka Pharmacy Page ကို Like & Follow လုပ်ထားဖို့ မမေ့ပါနဲ့ဦးနော်။🥰😘
#JivakaPharmacy #AlzheimersAwareness #PreclinicalAlzheimers #SeniorHealth #HealthKnowledge #MyanmarHealth