စိတ်ဒဏ်ရာရဲ့ အရိပ်မည်းကို အတူတူရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ရအောင်

လူတိုင်းရဲ့ဘဝမှာ မေ့ပစ်ချင်စရာကောင်းတဲ့ ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျမှုတွေ၊ စိတ်ဒဏ်ရာတွေ ရှိဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ အချိန်က ဆေးဖြစ်တယ်လို့ ပြောလေ့ရှိကြပေမယ့် အချို့သော စိတ်ဒဏ်ရာတွေကတော့ အချိန်ဘယ်လောက်ပဲ ကုန်လွန်ပါစေ၊ နှလုံးသားထဲမှာ အမာရွတ်အဖြစ် ကျန်ရစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ဓာတ်ပျော့ညံ့လို့ မဟုတ်ဘဲ PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder) လို့ခေါ်တဲ့ “စိတ်ဒဏ်ရာလွန်စိတ်ဖိစီးမှုဝေဒနာ” ကို ခံစားနေရတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီနေ့မှာတော့ ဇီဝကဆေးဆိုင်အနေနဲ့ ဒီဝေဒနာအကြောင်းကို မျှဝေပေးပြီး ဘေးနားက မိသားစုဝင်တွေ၊ မိတ်ဆွေတွေပါ အတူတကွ နားလည်ပေးနိုင်ဖို့ တင်ပြပေးချင်ပါတယ်။

🔍 PTSD ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဘယ်လိုအခြေအနေတွေကြောင့် ဖြစ်တတ်လဲ။
PTSD ဆိုတာ စိုးရိမ်ထိတ်လန့်စရာ၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ကောင်းလွန်းတဲ့ ဖြစ်ရပ်ဆိုးတစ်ခုခုကို ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရလို့ဖြစ်စေ၊ တခြားသူတစ်ယောက် ကြုံတွေ့နေရတာကို မြင်တွေ့ခဲ့ရလို့ဖြစ်စေ ကြာရှည်စွာ ခံစားရတတ်တဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိကအားဖြင့်
အသက်အန္တရာယ် ဆုံးရှုံးလုနီးပါး ကြုံခဲ့ရတဲ့ မတော်တဆမှုများ (ဥပမာ- ကားမှောက်ခြင်း)
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ (ဥပမာ- ငလျင်၊ ရေကြီးခြင်း)
အကြမ်းဖက်ခံရခြင်း၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် စော်ကားခံရခြင်း
ချစ်ခင်ရသူတစ်ဦး ရုတ်တရက် ဆုံးရှုံးသွားခြင်း စတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်။

🚨 ကိုယ့်မှာရော PTSD ရှိနေပြီလား။
စိတ်ပညာအရ PTSD ရဲ့ လက္ခဏာတွေကို အဓိက အုပ်စု (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။
၁။ ဖြစ်ရပ်ဆိုးကို ပြန်လည်မြင်ယောင်ခြင်း
နေ့ဘက်မှာ အကောင်းကြီးကနေ အဲဒီဖြစ်ရပ်ဆိုးကြီးက ခေါင်းထဲ ရုတ်တရက် ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာတာ၊ ညဘက်မှာ အိမ်မက်ဆိုးတွေ မကြာခဏမက်ပြီး လန့်နိုးလာတာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။

၂။ ရှောင်လွှဲခြင်း
အဲဒီစိတ်ဒဏ်ရာကို သတိရစေမယ့် နေရာတွေ၊ လူတွေ၊ စကားဝိုင်းတွေကို လုံးဝမသွားချင်၊ မပြောချင်ဘဲ တမင်ရှောင်ဖယ်နေတတ်ပါတယ်။

၃။ အမြဲတမ်း ထိတ်လန့်စိုးရိမ်နေခြင်း
ပတ်ဝန်းကျင်ကို အမြဲမသင်္ကာဖြစ်ပြီး အလန့်တကြား ဖြစ်လွယ်တာ၊ အသံအကျယ်ကြီးကြားရင် ထိတ်လန့်သွားတာ၊ အိပ်မပျော်တာနဲ့ အာရုံစူးစိုက်ရခက်တာမျိုးတွေ ကြုံရတတ်ပါတယ်။

၄။ ခံစားချက်နဲ့ အတွေးအခေါ်များ ပြောင်းလဲလာခြင်း
မိမိကိုယ်ကိုယ် သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အကောင်းမမြင်တော့ဘဲ အမြဲအပြစ်တင်နေမိတာ၊ အရင်က ဝါသနာပါခဲ့တဲ့အရာတွေကို စိတ်မဝင်စားတော့တာ၊ လူတွေနဲ့ ဝေးဝေးမှာပဲ နေချင်တော့တာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလက္ခဏာတွေက ဖြစ်ရပ်ဆိုးကြုံပြီး (၁) လထက်ကျော်လွန်တဲ့အထိ ဆက်ရှိနေပြီး နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝကို ထိခိုက်လာပြီဆိုရင်တော့ တတ်ကျွမ်းနားလည်တဲ့ အထူးကုဆရာဝန်များ၊ စိတ်ပညာရှင်များနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။

🤝 PTSD ရှိသူတွေကို ဘယ်လို ကူညီပေးနိုင်မလဲ။
မိမိပတ်ဝန်းကျင်မှာ PTSD ခံစားနေရသူတစ်ဦးရှိရင် စိတ်ခိုင်ခိုင်ထား၊ မေ့ပစ်လိုက်တော့လို့ ပြောမယ့်အစား
သူတို့ ရင်ဖွင့်ချင်တဲ့အချိန်မှာ ဘာမှကြားဖြတ်မဆုံးမဘဲ နားထောင်ပေးတာဟာ အကောင်းဆုံးဆေးတစ်ခွက်ပါ။
သူတို့ စိတ်တိုလွယ်တာ၊ အထီးကျန်ချင်နေတာတွေဟာ သူတို့ရဲ့ စရိုက်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ဝေဒနာကြောင့်ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အသိအမှတ်ပြုပေးပါ။
ရောဂါအခြေအနေအရ စိတ်ကုထုံး သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကုသမှုတွေ ခံယူခြင်းဖြင့် သက်သာပျောက်ကင်းနိုင်တာမို့ လမ်းညွှန်ပေးပါ။

အမှောင်ဆုံးညတွေမှာတောင် လမင်းကြီးက ပြန်လည်သာလာတတ်စမြဲပါ။ PTSD ဆိုတာ ကုသလို့ရတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်တာမို့ တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ်မခံစားပါနဲ့။ မိမိကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ပါ၊ ပတ်ဝန်းကျင်က ချစ်ရသူတွေကိုလည်း စာနာနားလည်ပေးပါ။

ဒီဆောင်းပါးလေးက ဖတ်မိသူတိုင်းအတွက် အကျိုးရှိစေမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ စိတ်ကျန်းမာရေး အသိပညာတွေ လူတိုင်းဆီ ရောက်ရှိသွားနိုင်ဖို့ ပြန်လည်မျှဝေကြမယ်လို့လည်း မျှော်လင့်ပါတယ်ရှင် 💙